Απόφαση-ορόσημο για τροχαίο δυστύχημα στη Φινλανδία με θύμα Έλληνα κάτοικο Ελλάδας: εφαρμοστέο το ελληνικό δίκαιο και επιδίκαση σημαντικών ποσών για ψυχική οδύνη συγγενών.
Τροχαίο Ατύχημα στο Εξωτερικό και Νομικά Ζητήματα Διεθνούς Δικαιοδοσίας
Τα τροχαία ατυχήματα στο εξωτερικό αποτελούν ένα ιδιαίτερα σύνθετο νομικό πεδίο, καθώς συχνά εμπλέκονται στοιχεία αλλοδαπότητας, όπως:
-
ο τόπος τέλεσης του ατυχήματος,
-
οι πινακίδες κυκλοφορίας του ζημιογόνου οχήματος,
-
η ασφαλιστική εταιρεία,
-
η ιθαγένεια και κατοικία των εμπλεκομένων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει πρόσφατη δικαστική υπόθεση τροχαίου δυστυχήματος που συνέβη στη Φινλανδία, με θύμα έναν Έλληνα υπήκοο και κάτοικο Ελλάδας, καθώς αναδείχθηκε το κρίσιμο ερώτημα:
Ποιο δίκαιο εφαρμόζεται σε τροχαίο ατύχημα που συμβαίνει σε άλλο κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης;
Το Περιστατικό: Θάνατος Έλληνα Υπηκόου στη Φινλανδία
Στην υπόθεση αυτή, σημειώθηκε θανατηφόρο τροχαίο ατύχημα εντός της Φινλανδίας, με ζημιογόνο όχημα που έφερε φινλανδικές πινακίδες κυκλοφορίας και ήταν ασφαλισμένο σε αλλοδαπή ασφαλιστική εταιρεία.
Το θύμα ήταν Έλληνας υπήκοος, ηλικίας μόλις 23 ετών, με μόνιμη κατοικία στην Ελλάδα.
Μετά τον θάνατό του, οι συγγενείς του (γονείς, παππούς και γιαγιά) άσκησαν αγωγή ενώπιον των ελληνικών δικαστηρίων, ζητώντας χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης, σύμφωνα με το άρθρο 932 ΑΚ.
Ψυχική Οδύνη Συγγενών Θανόντος (Άρθρο 932 ΑΚ)
Η ελληνική έννομη τάξη αναγνωρίζει ότι, σε περίπτωση θανάτου από αδικοπραξία, οι στενοί συγγενείς του θύματος δικαιούνται χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης.
Η ψυχική οδύνη αποτελεί ηθική βλάβη που υφίστανται οι οικείοι του θανόντος, ανεξαρτήτως υλικής ζημίας.
Στην προκειμένη περίπτωση, οι ενάγοντες ήταν Έλληνες υπήκοοι και κάτοικοι Ελλάδας, γεγονός που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στον προσδιορισμό του εφαρμοστέου δικαίου.
Το Κρίσιμο Νομικό Ζήτημα: Ποιο Δίκαιο Εφαρμόζεται;
Η αλλοδαπή ασφαλιστική εταιρεία ισχυρίστηκε ότι, αφού το τροχαίο συνέβη στη Φινλανδία, θα έπρεπε να εφαρμοστεί το φινλανδικό δίκαιο.
Ωστόσο, το δικαστήριο έκρινε διαφορετικά, εφαρμόζοντας τον Κανονισμό:
Κανονισμός (ΕΚ) 864/2007 – Ρώμη ΙΙ
Ο Κανονισμός Ρώμη ΙΙ ρυθμίζει τις εξωσυμβατικές ενοχές από αδικοπραξία εντός Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σύμφωνα με το άρθρο 4 παρ. 1:
Εφαρμοστέο δίκαιο είναι το δίκαιο της χώρας όπου επέρχεται η άμεση ζημία, ανεξαρτήτως του τόπου όπου συνέβη το ζημιογόνο γεγονός.
Η Ψυχική Οδύνη ως «Άμεση Ζημία»
Το δικαστήριο έκρινε ότι η ψυχική οδύνη των συγγενών του θύματος, οι οποίοι κατοικούν στην Ελλάδα, αποτελεί άμεση ζημία που επέρχεται στον τόπο της κύριας κατοικίας τους.
Άρα, τόπος επέλευσης της ζημίας είναι η Ελλάδα.
Συνεπώς:
✅ Εφαρμοστέο είναι το ελληνικό δίκαιο
και όχι το δίκαιο της Φινλανδίας.
Διεθνής Δικαιοδοσία και Κατά Τόπο Αρμοδιότητα Ελληνικών Δικαστηρίων
Σημαντικό σημείο της απόφασης ήταν και η κρίση ότι τα ελληνικά δικαστήρια έχουν:
-
διεθνή δικαιοδοσία
-
και κατά τόπο αρμοδιότητα
να εκδικάσουν την υπόθεση, σύμφωνα με το άρθρο 35 ΚΠολΔ, εφόσον οι ενάγοντες κατοικούν στην ελληνική επικράτεια.
Έτσι, οι συγγενείς δεν υποχρεώνονται να προσφύγουν σε δικαστήρια του εξωτερικού.
Επιδικασθείσα Αποζημίωση: 290.000 Ευρώ
Το Εφετείο επιδίκασε εύλογη χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης συνολικού ύψους 290.000 ευρώ, ως εξής:
-
100.000 ευρώ σε κάθε γονέα (σύνολο 200.000 ευρώ)
-
45.000 ευρώ στη γιαγιά από μητρική γραμμή
-
45.000 ευρώ στον παππού από μητρική γραμμή
(σύνολο 90.000 ευρώ)
Το δικαστήριο έκρινε ότι τα ποσά αυτά δεν υπερβαίνουν τα συνήθη όρια της δικαστηριακής πρακτικής και δεν παραβιάζουν την αρχή της αναλογικότητας.
Αναιρετικός Έλεγχος – Απόρριψη Λόγων Αναίρεσης
Η αλλοδαπή ασφαλιστική εταιρεία άσκησε αίτηση αναίρεσης επικαλούμενη εσφαλμένη εφαρμογή του Κανονισμού Ρώμη ΙΙ.
Ο Άρειος Πάγος, όμως, απέρριψε τους λόγους αναίρεσης ως αβάσιμους, κρίνοντας ότι:
-
η εφαρμογή του ελληνικού δικαίου ήταν ορθή
-
η κρίση του Εφετείου δεν υπερέβη τα όρια διακριτικής ευχέρειας
Συμπεράσματα – Χρήσιμα Διδάγματα για Τροχαία στο Εξωτερικό
Η υπόθεση αυτή αποτελεί ιδιαίτερα σημαντικό προηγούμενο, διότι επιβεβαιώνει ότι:
-
οι συγγενείς Έλληνα θύματος μπορούν να στραφούν στα ελληνικά δικαστήρια
-
η ψυχική οδύνη θεωρείται άμεση ζημία στον τόπο κατοικίας τους
-
εφαρμόζεται το ελληνικό δίκαιο ακόμη και αν το τροχαίο συνέβη στο εξωτερικό
-
επιδικάζονται σημαντικά ποσά χρηματικής ικανοποίησης